Kunnen we in 2020 een recessie van de economie verwachten?

Deel dit artikel

2020 belooft net zo’n spectaculair jaar als 2019 te worden. Dit jaar kenmerkt zich door veel economisch nieuws:

Er zijn handelsoorlogen, huizenmarktbubbels, renteverlagingen, stijgende goudprijs, vlakke lonen, een stijgende bitcoinkoers en pensioenen.

Veel van deze ontwikkelingen zullen nog een staartje krijgen in 2020. De verwachting is ook dat de Brexit een grote rol speelt in onze economie van 2020. Daarnaast durven de media steeds vaker het woord recessie in de mond te nemen.

In dit artikel gaan we alle factoren langs, die van belang zijn in je verwachting van 2020. Ook kijken we of je een recessie kan verwachten in 2020.

Wat is het verschil tussen een recessie en depressie?

Als je het nieuws volgt dan merk je misschien dat woorden als recessie en depressie vaak door elkaar worden gebruikt. Dat kan gebeuren en is ook niet heel erg, de boodschap komt meestal wel over. Maar er is wel een verschil:

Recessie betekent letterlijk 'teruggang' of 'terugval. In de economie betekent dit dat de economische groei daalt en lager is dan gemiddeld. In de praktijk wordt meestal van een recessie gesproken als de groei van het bruto nationaal product gedurende twee of meer opeenvolgende kwartalen negatief is. Wanneer de productie van een economie langdurig en sterk daalt, is er sprake van een depressie.

Wat zegt de Miljoenennota 2020?

Traditiegetrouw wordt op Prinsjesdag de Miljoenennota gedeeld. In de kern is de Miljoenennota een financieel-economisch stuk, waarin de rijksbegroting een belangrijke rol heeft. Hierin is ook oog voor het buitenland.

“Onze buurlanden worstelen met lage groeicijfers of met krimp. De handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en China lopen op en ook zijn de geopolitieke spanningen de afgelopen jaren sterk toegenomen. Ondanks dat groeit de Nederlandse economie in 2019 en 2020 door met 1,8 en 1,5 procent.”

“De werkloosheid zal iets toenemen in 2020. De economische ontwikkeling kent wel een aantal risico’s. Naast de risico's vanuit het buitenland, is ook in het binnenland het economisch vertrouwen afgenomen, en blijft de economie gevoelig voor financiële schokken.”

Buitenlandse politieke invloeden

Op dit moment zijn er handels- en valutaoorlogen, grote kans dat die in 2020 nog steeds gaande zijn, of misschien wel escaleren. Laten we beginnen met de handelsoorlogen, die worden veelal gemotiveerd door politieke bewegingen. De gekozen instrumenten zijn vaak sancties en importtarieven.

China en de Verenigde Staten zijn verwikkeld in een strijd om handelstarieven. Europa, met Frankrijk voorop wil belasting heffen over de winsten die grote techbedrijven behalen met handel in Europa. Denk hierbij aan de data die eigenlijk gratis wordt opgehaald door Google en door Facebook.

De Amerikaanse overheid neemt Amerikaanse bedrijven in bescherming en is van mening dat alleen zij belasting mogen heffen op deze bedrijven uit Silicon Valley. In 2020 heeft de Amerikaanse president Donald Trump een verkiezingsjaar en hij zou zomaar eens tarieven kunnen heffen op Europese en Nederlandse producten. Hiermee kan hij spierballen laten zien om binnenlandse stemmen te winnen.

Deze hypothese komt niet uit de lucht vallen. Toen bekend werd dat Europa illegaal financieel steun gaf aan vliegtuigbouwer Airbus, reageerde Trump door 6,8 miljard euro’s aan importheffingen in te voeren op Europese producten. Een van de getroffen industrieën is de Nederlandse kaasproductie. Deze vergeldingsacties zijn goedgekeurd door de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Deze handelsoorlogen kan je niet los zien van valuta oorlogen. Hiermee wordt bedoeld dat je je eigen munt zwakker maakt (devaluatie) ten opzichte van andere munten. Laten we China en de VS als voorbeeld nemen.

Simpel gezegd is het devalueren van een munt een kwestie van vraag en aanbod. Door dollars te kopen met yuan, kunnen de Chinezen ervoor zorgen dat er meer vraag komt naar de dollar en meer aanbod van yuan. Daarmee maken ze de eigen munt zwakker en de dollar sterker.

Doordat Amerikanen met 1 dollar nu meer kunnen kopen in China, kan China meer exporteren naar Amerika. Hiermee kan het Aziatische land zich wapenen tegen opgelegde importheffingen.

Tijd voor een voorbeeld: Een Amerikaans bedrijf wil Chinese thee importeren. Dat deden ze altijd voor 10 cent per theezakje. Doordat de Amerikaanse overheid importtarieven van tien procent hanteren, kost een theezakje nu opeens 11 cent. Het Amerikaanse bedrijf gaat nu op zoek naar alternatieven uit andere landen dan China, want het wordt zo wel heel duur. Maar nu China de dollar versterkt, kan het bedrijf weer voor 10 cent een theezakje bestellen en worden de importtarieven teniet gedaan.

Het devalueren van een munt wordt gedaan door beleid van een centrale bank. Normaal gesproken heeft het politieke beleid van een land geen directe invloed op wat de centrale bank doet (behalve in China, ok en de VS met Trump en ok ook in Europa met Italië en Draghi).

Maar door de politieke handelsoorlogen komt ook de Europese economie onder druk te staan. Draghi, de huidige baas van de Europese Centrale Bank oordeelde dat de economie van de eurozone aan het afzwakken is. Daarom begon hij met stimuleringsmaatregelen. Die bestaan uit het opkopen van obligaties en schulden. Dat wordt ook wel kwantitatieve versoepeling of kwantitatieve geldverruiming genoemd (in het Engelse financiële jargon aangeduid als quantitative easing, QE). Een ander belangrijk instrument is het verlagen van de rente.

Dat laatste heeft terecht veel stof doen opwaaien. Dat is niet iets wat alleen in 2019 van belang is. Naar verwachting voelen we de effecten hiervan in 2020 en ver daarna ook nog.

Maar wat betekent dit voor jou? Wat kan jouw portemonnee verwachten in 2020? Dat hangt af van hoe je hier naar kijkt en waar je je geld gestald hebt.

De verlaagde rente heeft namelijk invloed op meerdere dingen, wij belichten er drie:

1. Spaartegoeden in 2020:

De ECB houdt een negatieve depositorente aan. Dit betekent dat commerciële banken moeten bijbetalen om geld op te slaan bij de ECB. De commerciële banken kunnen dit weer doorrekenen aan jou. Als jij geld op je spaarrekening van de bank hebt staan, kost dit de bank geld. Ze zouden gek zijn om dit niet door te rekenen aan jou. Ofwel, je krijgt negatieve rente op je spaargeld. Door inflatie wordt je geld al minder waard, en nu kan daar ook nog eens een negatieve rente op je spaargeld bijkomen. Of negatieve rente op spaargeld echt komt, en in welke vorm, is nog even afwachten. Maar dit is dan ook een pagina over verwachtingen in 2020.

2. Pensioenen in 2020:

Hoe lager de rente, hoe verder de dekkingsgraad van pensioenfondsen verslechtert. Met dekkingsgraad wordt bedoeld hoeveel geld een pensioenfonds in kas heeft, als percentage van de toekomstige verplichtingen. Er is al sprake van dat de dekkingsgraad van 100 procent, zoals die door DNB is vastgesteld, niet gehaald gaat worden door een aantal pensioenfondsen. De Nederlandsche Bank heeft hiervoor een formule ontwikkeld genaamd rekenrente. Hiermee worden toekomstige rendementen en verplichtingen berekend. De rekenrente klinkt vrijblijvend maar is een verplichte factor voor pensioenfondsen.

Even terug naar de dekkingsgraad, als deze niet gehaald wordt groeit het risico dat gepensioneerden gekort worden op hun uitkering en dat er minder pensioenopbouw is voor toekomstige gepensioneerden.

De enige uitweg voor pensioenfondsen lijkt een hogere rente maar de ECB verklaarde dat de rente in ieder geval tot de zomer van 2020 op dit niveau blijft.De marktrente is de afgelopen jaren flink gedaald en daarmee de rekenrente ook. In 2019 ligt de marktrente tussen de 0 en 1 procent. Daardoor ligt ook de rekenrente zeer laag. Zou een pensioenfonds rekenen met een percentage van 2,5 procent, bij een werkelijk rendement van 1 procent, dan zou dit een vertekend beeld geven. Het is dan ook logisch dat rekenrente en marktrente dicht bij elkaar liggen.

Een andere oplossing is dat de regels veranderen. Op dit moment zijn pensioenfondsen verplicht om een deel ‘risicoloos’ te beleggen. Denk hierbij aan obligaties, Nederlandse en Duitse staatsleningen en renteswaps. Deze zouden bescherming moeten bieden tegen volatiliteit op de markt maar bieden ook maar 0,25 procent rendement, aldus pensioenuitvoerder PGGM. En die 0,25 lijkt zelfs te optimistisch, RTLZ meldt zelfs dat de rente op staatsleningen van alle looptijden negatief is.

3. Huizenmarkt in 2020:

Hoe lager de rente, hoe minder je hoeft te betalen voor je lening. Dat is iets positiefs toch? Wel als je kan profiteren van die rente en je het geld hebt om een huis te kopen, of het salaris hebt om een lening af te kunnen sluiten die hoog genoeg is om de stijgende prijzen bij te benen. De lage rente is een belangrijke factor in de stijging van de huizenprijzen, want meer mensen kunnen tegen een lager bedrag geld lenen en dat zorgt weer voor meer vraag naar woningen. Die stijging maakt het lastiger voor starters en lagere- en middeninkomens om een woning te kopen, laat staan hun droomhuis.

ABN AMRO verwacht dat de gemiddelde huizenprijs in 2020 met 3% stijgt (tegenover 6% dit jaar). Rabobank gaat vooralsnog uit van een gemiddelde huizenprijsstijging van 4% voor volgend jaar.

En met almaar stijgende prijzen, zou de bubbel zomaar eens kunnen knappen.

Daarom vindt De Nederlandsche Bank dat alle Nederlandse banken maatregelen moeten treffen. Banken moeten meer kapitaal aanhouden voor hun hypotheekportefeuilles. Hierdoor zullen banken beter in staat zijn huizenprijscorrecties op te vangen. Huizenkopers worden iets geraakt door deze maatregel. De DNB verwacht dat de hypotheekrente met 0,02 procent zal stijgen. ‘Vanwege lage verliezen in het verleden schatten banken de risico's van hypotheken laag in. Te laag’, schrijft de DNB. Grote kans dat die 0,02 procent gecompenseerd wordt door weer een renteverlaging van de ECB.

Goud in 2020

Goud heeft het goed gedaan in 2019. De prijs is al met 20 procent gestegen. Goldman Sachs verwacht dat deze trend in 2020 doorzet. Zij zetten in op een prijs per troy ounce van 1.600 dollar.

Ook de ABN AMRO is positief, hun koersdoel voor juni 2020 is verhoogd van 1.450 naar 1500 dollar. De goudprijs verwachting voor december van 2020 is met 100 verhoogd naar 1600 dollar per troy ounce.

De koersstijging van goud komt niet alleen maar door beleggers of individuen. Overheden en hun centrale banken zijn ook massaal goud aan het inslaan. Op de website van De Nederlandsche Centrale Bank staat sinds kort:

‘Goud is namelijk het ultieme appeltje voor de dorst: het vertrouwensanker voor het financiële stelsel. Als het hele systeem instort, biedt de goudvoorraad een onderpand om opnieuw te beginnen.’

Aandelen in 2020

Het hele idee achter renteverlagingen en kwantitatieve versoepelingen (opkopen van obligaties) door Centrale Banken is dat dit geld uiteindelijk in de reële economie terecht komt, bij jou en mij dus. Maar dat beleid lijkt averechts te werken. Er is een economische theorie genaamd het Cantillon effect. Dit betekent simpelweg dat oorspronkelijke ontvangers van het nieuwe geld hogere levensstandaards genieten ten koste van latere ontvangers.

Het meeste nieuwe geld komt bij investeerders terecht die dit in aandelen steken. Daarnaast maken veel beleggers gebruik van geleend geld, bijvoorbeeld door een hefboom toe te passen. Hiermee gaan ze short of long op een aandeel. Als de rente daalt, dan neemt de vereiste marge ook af. Dit maakt beleggen aantrekkelijker.

De S&P 500-index is in de eerste zes maanden van 2019 al met 15,3 procent gestegen, gedeeltelijk als gevolg van het mildere rentebeleid van de Amerikaanse centrale bank en de hoop dat de centrale bank het rentetarief zou verlagen. En dat is inmiddels ook gebeurd.

Kortom, het is aannemelijk dat aandelen het goed gaan doen in 2020, mits de rente gelijk blijft of daalt. En als centrale banken nog meer obligaties opkopen door middel van QE, dan komt er nog meer nieuw geld in de financiële wereld terecht.

Obligaties in 2020

Een van de middelen die de ECB gebruikt om de economie aan te zwengelen, en de inflatie aan te wakkeren, is met nieuw geld. Dat nieuwe geld wordt de economie ingepompt door staatsobligaties te kopen. Er zijn nu zelfs geruchten dat de ECB volgend jaar bedrijfsobligaties wil opkopen.

Daarnaast zijn pensioenfondsen verplicht om obligaties in hun portefeuille te hebben.

Dit klinkt allemaal als muziek in de oren voor de obligatiemarkt maar dat klopt niet helemaal. Obligaties keren namelijk ook rente uit over de nominale waarde (de prijs waartegen ze origineel de markt opkwamen). Als de waarde van een obligatie steeds stijgt doordat deze meerdere keren wordt verhandeld, kan deze waarde de uitgekeerde rente overstijgen. Dan spreek je van een negatief rendement. En wie wil er nou een obligatie met een negatief rendement?

Een logisch antwoord zou zijn: niemand. Maar de wereld is niet logisch, er is veel hebzucht en vanuit dat ethos wordt ook met deze negatieve obligaties gespeculeerd. Investeerders kopen deze obligaties op in de hoop ze later voor nog meer te kunnen verkopen.

Bitcoin in 2020

Wil je alles weten over wat je in 2020 kan verwachten van bitcoin? Lees dan dit artikel. Het belangrijkste uit dat artikel is de bitcoin block halving. Elke tien minuten komen er nieuwe bitcoin vrij, nu zijn dat er 12,5. Na de bitcoin block halving in mei 2020 zijn dat er nog maar 6,25. Naar alle verwachting blijft de vraag naar bitcoin groeien, maar kan het aanbod niet evenredig meegroeien. Veel analisten verwachten dat, net als bij eerdere block halvings, de prijs daarna zal toenemen.

John McAfee verwacht dat de bitcoinprijs zelfs naar 1 miljoen dollar stijgt eind 2020. Dat moet je misschien met een korreltje zout nemen.

Lees onze verwachting van bitcoin in 2020

Krijgen we een recessie?

Nu we een blik op de toekomst hebben geworpen, is de angst op een recessie in 2020 dan reëel? Wat kunnen we verwachten?

Er zijn indicatoren die wijzen op een recessie. Net zo goed zijn er indicatoren die juist het tegenovergestelde zeggen. Mocht iemand vol stelligheid zeggen dat er in 2020 een recessie aankomt, vertrouw dan vooral op je eigen onderzoek.

Toch willen wij twee indicatoren uitlichten, namelijk die van werkloosheid en van obligaties.

Bij alle voorgaande recessies zie je dat vlak voor het begin van een recessie, de werkloosheid heel laag is. Dat is nu ook het geval. De werkloosheid schommelt in 2019 tussen de 3,3% en 3,6%. Dat zijn historisch lage cijfers. Dat geldt trouwens ook voor heel Europa, de werkloosheid in de EU is 6,2%, ook een all time low.

Terug naar Nederland, alleen vlak voor de dotcom bubbel was dit cijfer lager. Toen lag de werkloosheid op 3,1%. Niet veel later volgde een recessie en steeg de werkloosheid met 94% naar 6%.

De recessie in 2009 heeft iedereen nog vers op zijn of haar netvlies staan. De werkloosheid vlak voordat de economie klapte lag op 3,6%. Deze steeg vervolgens naar 7,6%. Dit is een stijging van meer dan 111%

Dan nog over obligaties. Er is een indicator waarmee je recessies kan voorspellen. Deze heet de inverted yield curve. De afgelopen 50 jaar heeft deze indicator elke recessie voorspelt.

Stel je hebt drie verschillende obligaties, eentje van 2 jaar, eentje van 5 jaar en eentje van 10 jaar. Hoe langer de looptijd, des te hoger de uitgekeerde rente. Denk aan 2 procent per jaar bij een tweejarige obligatie en 10 procent bij een tienjarige obligatie. Normaal gesproken is het rendement op langlopende obligaties hoger.

Bij een inverted yield curve is het rendement op kortlopende obligaties hoger dan die van langlopende obligaties. Dat kan dus gebeuren als er veel langlopende obligaties worden opgekocht, en weer doorverkocht, door investeerders of wat je nu ziet, door pensioenfondsen en de ECB.

Deze indicator wordt per maand bekeken en als je meerdere maanden achter elkaar een inverted yield curve hebt, dan ligt een recessie om de hoek. In 2019 was er gelukkig maar één zo’n maand in augustus.

Maar door het opkoopbeleid van zowel de ECB als de FED, is het niet ondenkbaar dat de inverted yield curve in 2020 terugkomt.

Deze twee indicatoren zijn van belang als je de verwachtingen van 2020 bespreekt. Maar zoals gezegd zijn dit niet de enige twee. Doe dus vooral zelf research naar andere indicatoren om te bepalen of een recessie op ons wacht.

Een ding is wel zeker, een recessie komt eraan. Dat hoef je niet per se in 2020 te verwachten, dit kan ook in de jaren daarna gebeuren. Bescherm je hier tegen door je geld in verschillende financiële producten te steken. In activa die je waarde beschermen tegen volatiliteit en tegen politieke beslissingen.

Zorg dat je een plan ₿ hebt.

Bescherm je tegen de recessie met bitcoin

Deel dit artikel